โครงการห้องสมุดอัตโนมัติ

 
 
               สืบเนื่องจากการที่ห้องสมุดในประเทศไทยเริ่มก้าวสู่การใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติอย่างเป็นรูปธรรมในช่วง พ . ศ . 2530 – 2531 โดยมีห้องสมุดประมาณ 20 แห่ง โดยแต่ละแห่งได้จัดทำฐานข้อมูลบรรณานุกรมของห้องสมุด ซึ่งส่วนใหญ่จัดทำบนเครื่องไมโครคอมพิวเตอร์ และใช้โปรแกรม Micro CDS/ISIS ซึ่งยูเนสโกให้ใช้โดยไม่คิดค่าใช้จ่าย ต่อมาในปี พ . ศ .2533 ไอดีพีได้จัดซื้อและติดตั้งโปรแกรมระบบห้องสมุดสำเร็จรูปให้กับสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คือ ระบบ SEA-URICA โดยใช้ระบบการจัดทำรายการสืบค้น และระบบการสืบค้นสารสนเทศแบบออนไลน์ ระบบ URICA ถือเป็นระบบห้องสมุดอัตโนมัติระบบแรกที่นำเข้าสู่วงการห้องสมุดอัตโนมัติของประเทศไทย ต่อมามีห้องสมุดมหาวิทยาลัยหลายแห่งจัดซื้อระบบห้องสมุดอัตโนมัติสำเร็จรูปซึ่งพัฒนาโดยบริษัทในต่างประเทศมาใช้ ตัวอย่างเช่น ระบบ DYNIX TINLIB INNOPAC หรือ C2 เป็นต้น ในการใช้ระบบห้องสมุดอัตโนมัติดังกล่าว นอกจากจะใช้งบประมาณจำนวนมากในการจัดซื้อซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดอัตโนมัติแล้ว ห้องสมุดจะต้องจัดสรรงบประมาณสำหรับเป็นค่าบำรุงรักษาระบบอย่างต่อเนื่องทุกปี รวมทุกห้องสมุดแล้วไม่น้อยกว่าปีละ 30 ล้านบาท นับเป็นงบประมาณจำนวนมากและมีแนวโน้มว่าจะคงภาวะเช่นนี้อีกนานหากห้องสมุดต่างๆ ยังไม่มีทางเลือกอื่นที่ดีกว่า
 
               สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา จึงมีนโยบายสนับสนุนการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติเพื่อให้สถาบันการศึกษาในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการใช้งาน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการลดภาระค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อซอฟต์แวร์ห้องสมุดอัตโนมัติ และค่าบำรุงรักษา ให้กับมหาวิทยาลัย/สถาบัน มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล และเพื่อรองรับการขยายตัวของ วิทยาลัยต่างๆ โรงเรียน และหน่วยงานอื่น ในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ พร้อมนี้ ได้มีมหาวิทยาลัย/สถาบัน ขอเสนอโครงการเข้าร่วมพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติ ประกอบด้วย
 
               1. มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติเพื่อสถาบันอุดมศึกษาไทย (Automated Library System for Thai Higher Education Institutes : ALIST) มีจุดกำเนิดมาจากแนวคิดในการพัฒนาระบบห้องสมุดอัตโนมัติขึ้นมา ใช้งานเองเพื่อทดแทนระบบห้องสมุดอัตโนมัติ DYNIX (Commercial Software) โดยในปีพ.ศ. 2541
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เวอร์ชัน 1.0 ได้ถูกพัฒนาขึ้นโดยใช้โปรแกรม Visual Basic 5.0/6.0 คู่กับระบบจัดการฐานข้อมูล ORACLE
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เวอร์ชัน 2.0 ได้พัฒนาขึ้นโดยใช้โปรแกรม Visual Studio .NET เวอร์ชัน 2002 คู่กับระบบจัดการฐานข้อมูล ORACLE ในเวอร์ชันนี้ได้เริ่มต้นใช้เทคโนโลยี Web Services และได้เปิดตัวการสืบค้น OPAC ผ่านทาง Web Browser ทำให้สามารถเพิ่มความหลากหลายในการให้บริการได้มากยิ่งขึ้น
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติเวอร์ชัน 3.0 เป็นเวอร์ชันที่ ALIST ได้รับการสนับสนุนการพัฒนาจากสำนักงานคณะกรรมการอุดมศึกษา โดยทางสกอ. ได้กำหนดข้อบังคับการพัฒนา(TOR) เพื่อให้ได้ซอฟต์แวร์ระบบห้องสมุดที่มีมาตรฐานเทียบเท่ากับซอฟต์แวร์จากต่างประเทศ
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ เวอร์ชัน 4.0 เป็นเวอร์ชันล่าสุดที่พัฒนาเสร็จเรียบร้อยแล้ว โดยมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบให้เป็นระบบห้องสมุดสาขา และเพิ่มขีดความสามารถในด้านการสืบค้นผ่านโปรโตคอล Z39.50 และสนับสนุนการเชื่อมต่อกับฐานข้อมูล Union Catalog ปัจจุบันมีการใช้งานทั้งในห้องสมุด มหาวิทยาลัย และห้องสมุดโรงพยาบาล หลายๆห้องสมุดด้วยกันทั่วประเทศ
               ข้อมูลเพิ่มเติม http://www.alist.psu.ac.th/
 

               2. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
               “KMUTT-LM” Library Automated System
                Prominent Point

  - Unlimited User Access - Support 255 Media Type  
  - Online Patron Management - Offline Circulation  
  - Global Update - Unix/Linux Base  
  - Fully Support ISO 2709 - O/S, Software, and Database are Free Licenses  
  - Internationalization Support    
                Module

4. Circulation Module

     Featured:
         - Patron Management
         - Reservation
         - Rapid Update
         - Course Reserve
         - Statistic
         - Item Info
         - Notice
         - Offline Sync
         - Report

 
  1. OPAC Module  
  2. Catalog Module
     Featured:
         - New/Edit Record
         - Record List
         - Rapid/Global Update
         - Template Manager
         - Import/Export
         - Statistic
         - Heading Change
         - Report
 
   3. Serials Module
     Featured:
        - Serials Processing
        - Creating Checkin Records
        - Creating Checkin Card
        - Checking in Serials Issues
        - Printing Labels
        - Claiming Late Issues
        - Claiming Serial Issues
5. Acquisition Module
     Featured :
         - Acquisition Initialization
         - Request Management
         - Fund Management
         - Check Price
         - Order
         - Check-in Delivered Resources
 

               ข้อมูลเพิ่มเติม http://kmutt-lm.lib.kmutt.ac.th/

 

               3. มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
               ระบบห้องสมุดอัตโนมัติ WALAI AutoLib

               

@General Functionality
         - เป็นระบบที่มีความสามารถในการจัดซื้อจัดหา จัดระบบทรัพยากรสารสนเทศ

           และจัดบริการแก่ผู้ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
         - รองรับมาตรฐานในการจัดเก็บข้อมูลเป็นแบบ MARC 21
         - การรองรับข้อมูลภาษาไทยเป็นไปตามมาตรฐานสากล (Tis-620, UTF-8,
           Unicode)
         - การถ่ายโอนข้อมูล และแลกเปลี่ยนข้อมูลเป็นไปตามมาตรฐาน ISO-2709
         - รองรับมาตรฐานการติดต่อสื่อสารระหว่างฐานข้อมูลแบบ Z39.50 Client
         - มีแผนการบำรุงรักษาระบบและการบริการหลังการติดตั้ง
           บำรุงรักษาทั่วประเทศ
         - มีลิขสิทธิ์การใช้งานถูกต้องตามกฎหมาย พร้อมหนังสือรับรองและคู่มือการ
           ปฏิบัติงาน

 

@Impact for Librarians

         - มี User interface ในรูปแบบของกราฟิกและเมนูเป็นภาษาไทย

         - มี Help Function สำหรับให้คำแนะนำ และเป็นคู่มือช่วยเหลือขณะทำงาน

         - มีปฏิทินกลางกำหนดวันและเวลาทำการตามความต้องการของห้องสมุด

         - ผู้ดูแลระบบสามารถเข้าถึงฐานข้อมูลได้ตามสิทธิ

         - รองรับการปรับแก้โปรแกรม (Customized) ระบบห้องสมุดอัตโนมัติเพื่อให้สามารถ
           รองรับการทำงานปัจจุบันของห้องสมุด

         - ไม่จำกัดจำนวนระเบียน (Record) ในฐานข้อมูล เช่น จำนวนบรรณานุกรม
           จำนวนตัวเล่ม ข้อมูลสมาชิก

         - มีระบบการสำรองข้อมูลและการนำข้อมูลกลับมาใช้งาน (สำรองระบบฐานข้อมูล,
           สำรองข้อมูล MARC 21)

         - สามารถกำหนดรอบเวลาที่ผู้ดูแลระบบกำาหนดทั้งแบบอัตโนมัติ แบบกึ่งอัตโนมัติ
           หรือแบบ Command line จาก DBMS

         - มีแผนฉุกเฉินรองรับการทำงานในกรณีที่เครื่องแม่ข่ายไม่สามารถทำงานได้
           เช่น การให้บริการยืม-คืนแบบ Offline

         - ไม่ยึดติดกับระบบเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและอุปกรณ์คอมพิวเตอร์เพียงรายใดรายหนึ่ง

         - สามารถรองรับระเบียน (Bib record) บรรณานุกรมภาษาต่างๆอย่างไม่จำกัด
           และใช้รหัสอักษรเป็น UTF-8 ได้

         - มี Web Services และพารามิเตอร์ของ Web Services เพื่อเชื่อมต่อกับระบบภายนอก

         - มีฟังก์ชั่นสาหรับให้บริการแบบ Library 2.0 ในรูปแบบเดียวกับ VuFind

         - มีฟังก์ชั่นสนับสนุนการจัดหมู่และ Class ความรู้ของ Collection เฉพาะทาง
           เช่น เทคโนโลยีการเกษตร การแพทย์ การจัดการ เป็นต้น

 

@Core System ประกอบด้วย

         - ระบบบริหารจัดการ (Policy management module)
         - ระบบการทารายการ (Cataloging module)
         - ระบบการบริการยืม-คืน (Circulation module)
         - ระบบการสืบค้นและบริการสมาชิก (OPAC and utility module)
         - ระบบควบคุมวารสารและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง (Serials control module)
         - ระบบการจัดซื้อจัดหา (Acquisition module)


 
     
<< -ต่อ- >>

               ข้อมูลเพิ่มเติม http://www.walai.net/

 
               ดังนั้น เพื่อเป็นการเพิ่มทางเลือกให้กับมหาวิทยาลัย/สถาบัน มหาวิทยาลัยราชภัฏ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาลัยต่างๆ และสถาบันการศึกษาอื่น ได้ใช้งานระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่เป็นของคนไทยพัฒนาขึ้นเอง และเพื่อเป็นการประหยัดงบประมาณในการจัดซื้อระบบใหม่ และบำรุงรักษา โดยที่ความสะดวกสบายไม่แตกต่างกันมาก และเป็นการยกระดับความพร้อมของห้องสมุดในการส่งเสริมการเรียนรู้อย่างไร้ข้อจำกัด อีกทั้งยังเป็นการพัฒนาทางวิชาการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศของประเทศโดยรวม